نوبلیست‌های شیمی ۲۰۱۶ مشخص شدند

جایزه نوبل شیمی ۲۰۱۶ به پژوهشگرانی رسید که موفق شدند ماشینی در ابعاد مولکول‌ بسازند. «ژان پیر ساواژ»، «سر جی. فریزر استودارت» و «برنارد ال. فرینگا» کسانی هستند که از سال ۱۹۸۳م. کار روی ساخت ماشین‌های مولکولی را آغاز کردند.

 

آکادمی سلطنتی سوئد امروز چهارشنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۵، اسامی برندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۱۶ را اعلام کرد. «ژان پیر سواژ» از فرانسه، «سر جی. فریزر استودارت» از هلند و «برنارد ال. فرینگا» از آمریکا به طور مشترک برنده این جازه شدند.

پژوهش‌های مستمر این سه نفر در زمینه ساخت ماشین‌هایی در ابعاد مولکول، جایزه نوبل شیمی را برای آنها به ارمغان آورد.

در سال ۱۹۸۳م. ساواژ دو حلقه مولکولی جدا از هم را به یکدیگر متصل کرد. اتصال این دو حلقه به هم در نتیجه پیوندهای بین مولکولی (کوالانسی) نبود؛ بلکه براساس سازوکاری مکانیکی این دو حلقه به هم متصل شدند. شبیه به حالتی که حلقه‌های زنجیر به هم وصل می‌شوند.

استودارت، پژوهش‌های ساواژ را در سال ۱۹۹۱م. ادامه داد. او این کار را در سطحی بالاتر انجام داد. استودارت توانست محور مولکولی را درون حلقه‌ای مولکولی قرار دهد؛ به طوری‌که این حلقه می‌توانست حول این محور بچرخد. این حالت دقیقا شبیه به چرخاندن چرخ حول محور است.

فرنیگا کار این دو پژوهشگر را تکمیل کرد. وی در سال ۱۹۹۹م. موفق شد نخستین موتور مولکولی جهان را بسازد. فرنیگا روتوری از مولکول ساخت که این روتور توانست باعث چرخش جزء مولکولی دیگری شود. مانند حالتی که ساعت را کوک می‌کنیم. او سپس با استفاده از این ترفند موتوری ساخت که توانست استوانه‌ای شیشه‌ای را که حداقل ۱۰ هزار برابر از خود موتور بزرگ‌تر بود را به حرکت بیندازد.

چندی بعد گروه پژوهشی به سرپرستی استودارت یک بالابر مولکولی ساخت. بالابر آنها توانست خود را به اندازه هفت دهم نانومتر بالا ببرد!

این سه شیمی‌دان پژوهش‌ بنیادینی را در علم شیمی به ثمر نشاندند. پژوهشی که می‌تواند در آینده سرآغاز تحولات بزرگی در ساخت نانوابزارها و نانوماشین‌ها باشد. نانوابزارهایی که می‌توانند در حوزه‌های مختلفی همچون پزشکی، صنعت و غیره کاربردهای وسیعی پیدا کنند.

بنیاد نوبل کار این سه دانشمند را هم‌تراز با زمانی دانست که صنعتگران در اوایل قرن نوزدهم میلادی به فناوری ساخت میل‌لنگ رسیدند. فناوری که بعدها در ساخت وسایل نقلیه، خانگی و صنعتی کاربردهای وسیعی پیدا کردند.

کلمات کلیدی
,
More from محمدرضا رضایی

پژوهشگر ژاپنی، برنده جایزه نوبل پزشکی ۲۰۱۶ شد

جایزه نوبل پزشکی به دکتر «یوشینوری اوسومی» از موسسه فناوری توکیو اهدا...
مشاهده مطلب

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *